Opieka nad chorym członkiem rodziny może oznaczać konieczność czasowej rezygnacji z pracy. W określonych sytuacjach osoba ubezpieczona może otrzymać zasiłek opiekuńczy. Sprawdź, kto może z niego skorzystać, jakie obowiązują limity i jakie dokumenty należy przygotować.

Czym jest zasiłek opiekuńczy?

Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem dla osoby objętej ubezpieczeniem chorobowym, która z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie może wykonywać pracy.

W przypadku choroby członka rodziny innego niż dziecko podstawą do ubiegania się o świadczenie jest m.in. odpowiednie e-ZLA, potwierdzające konieczność sprawowania opieki.

Kto może otrzymać zasiłek?

Zasiłek może przysługiwać osobie ubezpieczonej, która musi osobiście sprawować opiekę nad chorym członkiem rodziny.

Do członków rodziny, których dotyczy formularz Z-15B, należą:

• małżonek,
• rodzic dziecka,
• rodzice,
• ojczym,
• macocha,
• rodzice adopcyjni,
• teściowie,
• dziadkowie,
• wnuki,
• rodzeństwo.

Aktualny formularz Z-15B wyraźnie wskazuje, że służy on do ubiegania się o zasiłek z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko.

Wspólne gospodarstwo domowe – ważny warunek

Jednym z istotnych warunków jest wspólne gospodarstwo domowe z chorym członkiem rodziny w okresie sprawowania opieki.

W formularzu Z-15B ubezpieczony składa oświadczenie, czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą, nad którą sprawuje opiekę.

Znaczenie ma również możliwość zapewnienia choremu opieki przez inną osobę prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie sprawdzić swoją sytuację.

Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje?

W przypadku opieki nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko obowiązuje zasadniczo limit 14 dni w roku kalendarzowym.

Limity zasiłku opiekuńczego zależą jednak od tego, nad kim sprawowana jest opieka. W przypadku dzieci oraz niektórych szczególnych sytuacji obowiązują inne zasady i limity.

Dlatego nie należy automatycznie przyjmować, że każdej osobie przysługuje taki sam wymiar zasiłku.

Ile wynosi zasiłek?

Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.

Warto pamiętać, że świadczenie nie jest wypłacane automatycznie tylko dlatego, że lekarz wystawił e-ZLA. Konieczne jest również złożenie odpowiedniego wniosku.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Podstawowym dokumentem jest Z-15B – Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

W formularzu należy podać m.in.:

• dane osoby ubezpieczonej,
• dane płatnika składek,
• okres, za który ubezpieczony ubiega się o zasiłek,
• dane chorego członka rodziny,
• stopień pokrewieństwa,
• informacje dotyczące wspólnego gospodarstwa domowego,
• informacje dotyczące innych osób, które mogą zapewnić opiekę.

Aktualny formularz Z-15B został przez ZUS zaktualizowany 13 kwietnia 2026 r. i jest dostępny również w eZUS.

Aktualny formularz Z-15B

Formularz można pobrać bezpośrednio ze strony ZUS:

Pobierz aktualny formularz Z-15B – ZUS

Na stronie ZUS dostępna jest zarówno wersja formularza do pobrania i wydrukowania, jak również informacja o możliwości korzystania z formularza w eZUS.

Jak wygląda procedura?

1. Lekarz wystawia e-ZLA

Jeżeli stan zdrowia członka rodziny wymaga osobistej opieki, lekarz może wystawić odpowiednie elektroniczne zwolnienie lekarskie.

2. Składasz wniosek Z-15B

Do uzyskania zasiłku potrzebny jest wniosek o jego wypłatę. W przypadku opieki nad chorym członkiem rodziny jest to formularz Z-15B.

3. Wskazujesz okres opieki i dane chorego

We wniosku podajesz m.in. okres, za który ubiegasz się o świadczenie, dane osoby wymagającej opieki oraz stopień pokrewieństwa.

4. Składasz dokumenty do właściwego płatnika

W zależności od sytuacji zasiłek może wypłacać ZUS albo płatnik składek.

Ważne: nie tylko rodzice mogą wymagać naszej opieki

Wiele osób kojarzy zasiłek opiekuńczy przede wszystkim z opieką nad dzieckiem. Tymczasem przepisy przewidują również możliwość uzyskania świadczenia w związku z opieką nad innymi członkami rodziny.

Może to dotyczyć np. sytuacji, gdy chory jest:

rodzic, małżonek, teść, dziadek, wnuk lub rodzeństwo.

Dlatego jeśli choroba bliskiej osoby powoduje konieczność czasowego zaprzestania pracy, warto sprawdzić, czy spełniasz warunki do otrzymania zasiłku.

Podsumowanie

Jeżeli jesteś objęty ubezpieczeniem chorobowym i musisz osobiście opiekować się chorym członkiem rodziny, możesz mieć prawo do zasiłku opiekuńczego.

Najważniejsze informacje:

• zasiłek dotyczy m.in. opieki nad rodzicem, małżonkiem, teściem, dziadkiem czy rodzeństwem,
• w przypadku chorego członka rodziny innego niż dziecko zasadniczo przysługuje do 14 dni w roku kalendarzowym,
• wysokość zasiłku wynosi 80% podstawy wymiaru,
• konieczność sprawowania opieki z powodu choroby może zostać potwierdzona przez lekarza poprzez e-ZLA,
• do uzyskania świadczenia potrzebny jest wniosek Z-15B,
• aktualny formularz można pobrać ze strony ZUS lub złożyć elektronicznie przez eZUS.